Silniki krokowe można postrzegać jako silniki elektryczne bez komutatorów. Zazwyczaj wszystkie uzwojenia w silniku są częścią stojana, a wirnik jest albo magnesem trwałym, albo, w przypadku silników o zmiennej reluktancji, zębatym blokiem z jakiegoś magnetycznie miękkiego materiału. Całą komutacją musi zająć się zewnętrznie sterownik silnika, a zazwyczaj silniki i sterowniki są zaprojektowane tak, aby silnik mógł być utrzymywany w dowolnej stałej pozycji, a także obracany w jedną lub drugą stronę. Większość silników krokowych, jak są one również znane, może być krokowa przy częstotliwościach audio, co pozwala im obracać się dość szybko, a przy użyciu odpowiedniego sterownika można je uruchamiać i zatrzymywać „w mgnieniu oka” w kontrolowanych orientacjach.

W przypadku niektórych zastosowań istnieje wybór między serwomotorami a silnikami krokowymi. Oba typy silników oferują podobne możliwości precyzyjnego pozycjonowania, ale różnią się pod wieloma względami. Serwomotory wymagają analogowych systemów sterowania sprzężeniem zwrotnym pewnego typu. Zazwyczaj obejmuje to potencjometr do dostarczania sprzężenia zwrotnego o położeniu wirnika oraz pewną kombinację obwodów do napędzania prądu przez silnik odwrotnie proporcjonalnego do różnicy między żądanym położeniem a bieżącym położeniem.

Dokonując wyboru między silnikami krokowymi a serwomechanizmami, należy rozważyć szereg kwestii; która z nich będzie miała znaczenie, zależy od zastosowania. Na przykład powtarzalność pozycjonowania za pomocą silnika krokowego zależy od geometrii wirnika silnika, podczas gdy powtarzalność pozycjonowania za pomocą serwomotoru zależy na ogół od stabilności potencjometru i innych analogowych komponentów w obwodzie sprzężenia zwrotnego.

Silniki krokowe można stosować w prostych układach sterowania z otwartą pętlą; są one na ogół odpowiednie dla układów, które działają przy niskich przyspieszeniach ze statycznymi obciążeniami, ale sterowanie w zamkniętej pętli może być niezbędne dla dużych przyspieszeń, szczególnie jeśli obejmują one obciążenia zmienne. Jeśli silnik krokowy w układzie sterowania z otwartą pętlą zostanie przeciążony, cała wiedza o położeniu wirnika zostanie utracona i system musi zostać ponownie zainicjowany; serwomotory nie są podatne na ten problem.

Silniki krokowe w języku niemieckim nazywane są Schrittmotoren, w języku francuskim moteurs pas à pas, a w języku hiszpańskim motor paso paso.

Silniki krokowe występują w dwóch odmianach: z magnesami trwałymi i o zmiennej reluktancji (istnieją również silniki hybrydowe, których nie da się odróżnić od silników z magnesami trwałymi z punktu widzenia kontrolera). Brak etykiety na silniku pozwala na odróżnienie ich od siebie po dotyku, gdy nie jest podawane zasilanie. Silniki z magnesami trwałymi mają tendencję do „zębakowania”, gdy obracasz wirnik palcami, podczas gdy silniki o zmiennej reluktancji obracają się niemal swobodnie (chociaż mogą się lekko zazębiać z powodu resztkowego namagnesowania w wirniku). Możesz również rozróżnić te dwie odmiany za pomocą omomierza. Silniki o zmiennej reluktancji mają zwykle trzy (czasem cztery) uzwojenia ze wspólnym powrotem, podczas gdy silniki z magnesami trwałymi mają zwykle dwa niezależne uzwojenia, z odczepami środkowymi lub bez. Uzwojenia z odczepami środkowymi są stosowane w unipolarnych silnikach z magnesami trwałymi.

Silniki krokowe występują w szerokim zakresie rozdzielczości kątowej. Najgrubsze silniki zazwyczaj obracają się o 90 stopni na krok, podczas gdy silniki z magnesami trwałymi o wysokiej rozdzielczości są zazwyczaj w stanie obsłużyć 1,8 lub nawet 0,72 stopnia na krok. Przy użyciu odpowiedniego sterownika większość silników z magnesami trwałymi i hybrydowych może być uruchamiana w półkrokach, a niektóre sterowniki mogą obsługiwać mniejsze ułamkowe kroki lub mikrokroki.

W przypadku silników krokowych z magnesami trwałymi i silników krokowych ze zmienną reluktancją, jeśli zostanie wzbudzone tylko jedno uzwojenie silnika, wirnik (bez obciążenia) przyjmie stały kąt i utrzyma go do momentu, aż moment obrotowy przekroczy moment podtrzymujący silnika. W tym momencie wirnik zacznie się obracać, próbując utrzymać się w każdym kolejnym punkcie równowagi.